همان بازارهای چابهار که جزو معروف ترین بازارهای حوضه خلیج فارس و دریای عمان می باشند. کوههای مینیاتوری چابهار یا کوههای مریخی چابهار نام کوههایی با ساختار و شکل ویژه در فاصله ۴۰ تا ۵۰ کیلومتری بعد از شهر چابهار، در مسیر گواتِر در سمت چپ جاده است که به دلیل نوع و وضعیت فرسایش و گونهٔ رسوبی خاص، اشکالی شبیه به ناهمواریهای سطح مریخ دارد. زراعت اشکال متعددی دارد و صنعت آبی آن وابسته به رود هیرمند است. بسیاری از کلمات آن از واژههای پارسی باستان است و نحوه اتصال آن و بیان آن با زبان فارسی امروزه فرق دارد. زبان شناسان آن را در رده زبانهای پارتی در ایران باستان (پهلوی) قرار میدهند که خویشاوندی نزدیکی به کردی، گیلکی و تاتی دارد. در ادامه، اعلام شد که فقر در پیرامون شهرها و به ویژه منطقههای روستایی در بلوچستان «بیداد میکند». اسماعیل حسینزهی، نماینده مجلس، گفت که «اوضاع سیستان و بلوچستان از مرز فاجعه رد شده» و از وضعیت خدمات درمانی در این استان به شدت انتقاد کرد. در سال ۱۳۹۹ کشتن سوختبران و افراد معترض در سیستان و بلوچستان توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی رخ داد که در نمونهای توسط آمریکا، محکوم شد. Th is post h​as  been writt en wi th GSA Content G​ener᠎ator Demov᠎ersion.

هنگامی که کمپانی هند شرقی بر هند و پاکستان امروزی مسلط شد و منطقه کلات و بلوچستان پاکستان به تصرف انگلیسیها درآمد، سرداران بلوچ برای اهداف استعماری انگلیس مانعتراشی میکردند. در همین تاریخ همچنین اعلام شد که بیش از نیمی از دانشآموزان در این استان، از شبکه شاد برای گرفتن آموزش آنلاین محروم ماندهاند. زبانهای اروپایی، اکنون کمتر مورد استفاده قرار میگیرد اما هنوز در مدرسهها و دانشگاههای ایران، آموزش داده میشوند. سخنگویان بلوچی احتمالاً نخست در حاشیه دریای خزر میزیستند و در حدود قرن چهارم هجری به مناطقی که اکنون هستند مهاجرت کردهاند. در سال ۱۳۹۷، گزارشی در رادیو فردا فقر گسترده در این استان را به عنوان یکی از محرکههای پیوستن قشرهای ضعیف جامعه به «بسیج عشایری» دانست و نوشت «تبعیض و فقر دامنهدار در منطقه بلوچستان دو علت ریشهای مشکلاتی هستند که عواقب امنیتی فراوانی را به وجود آوردهاند». خبرگزاری تسنیم در تیر ۱۴۰۰ گزارشی منتشر کرد که میگفت سیستان و بلوچستان در پایین جدول شمار و شاخص تختهای بیمارستانی است و «دولتیها وضعیت فاجعهبار را عادی جلوه میدهند». بر پایهٔ گزارشی در فوریهٔ ۲۰۲۱، دانشآموزان در استان سیستان و بلوچستان، پیوسته با کمبود کلاس و تختهسیاه روبرو هستند و کلاسهای آنان نیز بیشتر نیز در کپر و چادر ایجاد میشود؛ پس از گسترش بیماری کرونا در ایران با نداشتن دسترسی به سیستم ارتباطی و اینترنتی برای آموزش اینترنتی روبرو گردیدند.

وی معتقد بود که بلوچی غربی در محدوده حکومتی بریتانیا دارای سه لهجه میباشد و آنها را بر اساس منطقه عمدهای که در آن صحبت میشوند، لهجه کراچی karلči، کیچی kیči و پنجگوری panjguri نامید. حتی در تاریخ نوشتن این گزارش، بلوچستان تنها استان ایران بودهاست که گاز شهری نداشتهاست. اما پیش از این، در فروردین ۱۳۹۳، استاندار سیستان و بلوچستان گفت: «هیچ تبعیضی بین زن و مرد و اقوام و مذاهب استان سیستان و بلوچستان وجود ندارد و فقط شایستهسالاری مدنظر است». پارسیان، کردها، قشقاییها و اقوام گویشور زبانهای هندواروپایی در ایران، از نظر ژنتیکی، تشابه بالایی به هم دارند. شهرستان چابهار بخاطر داشتن آب هوای بهاری و دریایی با موج های بلند و چشم نواز و با ماهی های خوشمزه و باغ های با موزهای شیرین و مردمانی مهمان نواز از قوم بلوچ و جنس معرفت، باعث شده تا گردشگران داخلی و خارجی زیادی را مجذوب خودش بکند.

با این حال، اسلام شیعه در این کشور، با فرمان شاه اسماعیل و از دوران صفویان گسترش یافت تا سدی شود در برابر نفوذ دیگر کشورهای مسلمان (سنی مذهب). همگرایی کشورهای اروپایی، آسیای غربی و آسیای میانه این پروژه را به عنوان یکی از مهمترین مسیرهای ارتباطی اوراسیا مورد شناسایی قرار می دهد. بلوچی بیشتر رابطه نزدیکی با زبان پارتی تا زبان پارسی میانه دارد برای همین به نظر میرسد گویشوران این زبان در گذشتهٔ دور از نواحی شمالیِ ایران امروزی به بلوچستان کنونی کوچیده باشند. جنگهای این سرداران بلوچ با قوای انگلیس منجر به کشته شدن بسیاری از نیروهای انگلیسی شد در نبردی که بین نیروهای جمعه خان با انگلیس در شمال زاهدان کنونی روی داد بیش از ۷۰ انگلیسی کشته شدند. سرپرست فرمانداری شهرستان ویژه چابهار گفت: امسال برای نخستین بار واحدهای مسکونی مردم که تمایل به اجاره در ایام نوروز را دارند شناسایی شده که خوشبختانه هم اینک حدود ۶۰۰خانه برای اجاره به مسافران نام نویسی کردند. گویش سیستانی یکی از گویشهای مهم زبان فارسی است که مردم سیستان بدان تکلم میکنند.